Η ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΕΞΙ: Κάθαρση ή Κατάρα;


«Την 11ην και 30΄π.μ. της σήμερον, εις τον παρά τω Γουδί χώρο εξετελέσθη εν πλήρει στρατιωτική τάξει, η θανατική εκτέλεσις των έξ καταδικασθέντων υπό του Εκτάκτου Επαναστατικού Στρατοδικείου, υπευθύνων της Μικρασιατικής Καταστροφής, ήτοι των απαρτισάντων το Συμβούλιον των Πέντε πολιτικών Π. Πρωτοπαπαδάκη, Δ. Γούναρη, Ν. Στράτου, Γ. Μπαλτατζή και Ν. Θεοτόκη, ως και του αρχιστρατήγου της ήττης Γ. Χατζανέστη. Της εκτελέσεως προηγήθη η στρατιωτική καθαίρεσις και η θεία μετάληψις εν ταις φυλακαίς Αβέρωφ. Οι νεκροί, μεταφερθέντες πάραυτα, εις το Α΄ Νεκροταφείον, παρεδόθησαν εις τους οικείους των προς ταφήν. Προ της εκτελέσεως οι κατάδικοι, ερωτηθέντες περί της υστάτης θελήσεώς των, ουδέν είπον».

Ανακοινωθέν Εκτάκτου Επαναστατικού Στρατοδικείου
15 Νοεμβρίου 1922


Το τηλεγράφημα του Ελ. Βενιζέλου:

«Σήμερον το απόγευμα και κατά την ώρα του τεΐου ο Λόρδος Κόρζον βαθύτατα συγκεκινημένος με επλησίασε και μοι επέδειξε τηλεγράφημα αγγέλων την απόφασιν του στρατοδικείου δι' ης καταδικάζονται εις θάνατον οι κατηγορούμενοι. Μοι ετόνισε την φρικαλέαν εντύπωσιν η οποία θα εδημιουργείτο όχι μόνον μεταξύ των κυβερνητικών κύκλων εν Αγγλία, αν υπεύθυνοι υπουργοί της χώρας, οίτινες κατά τρόπον έκδηλον είχον υπέρ αυτών την υποστήριξιν της κοινής γνώμης ότε ανέλαβον την αρχήν, εξετελούντο. Και προσέθηκεν ότι αν πραγματοποιηθεί η εκτέλεσις, η βρετανική κυβέρνησις θα προβή εις ανάκλησιν του πρεσβευτού της, Καίτοι, όπως γνωρίζετε μετά προσοχής αποφεύγω να επέμβω εις τας εσωτερικάς υποθέσεις της χώρας, θεωρώ καθήκον μου να σας βεβαιώσω ότι η εντύπωσις θα είναι πράγματι ως την παριστά ο Λόρδος Κόρζον, και να επισύρω την προσοχήν σας επί του γεγονότος ότι η θέσις μου ενταύθα θα καταστεί δυσχερής».

Το περίφημο «τηλεγράφημα» του Ελ. Βενιζέλου εναντίον της εκτέλεσης έφθασε 14 ώρες μετά.


Παράθεση
Η ΝΕΑ «ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΕΞΙ»

Τα υπέρ και τα κατά της επανάληψης

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΖΕΡΒΑ

Θα επαναληφθεί ή όχι η ιστορική δίκη των Εξι; Ογδόντα έξι χρόνια μετά, προέκυψαν νέα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι αδίκως καταδικάσθηκαν για εσχάτη προδοσία και εκτελέσθηκαν πέντε κορυφαίοι πολιτικοί και ένας αρχιστράτηγος, ως υπεύθυνοι της Μικρασιατικής καταστροφής;


Ως το τέλος του έτους, ο Αρειος Πάγος θα έχει απαντήσει στο αίτημα του ο Μιχ. Πρωτοπαπαδάκη, εγγονού του εκτελεσθέντος πρώην πρωθυπουργού Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη. Μαζί του, το πρωί της 15ης Νοεμβρίου 1922, στήθηκαν στο απόσπασμα οι επίσης πρώην πρωθυπουργοί Δημ. Γούναρης και Ν. Στράτος, οι πρώην υπουργοί Γ. Μπαλτατζής, Ν. Θεοτόκης και ο στρατηγός Γ. Χατζηανέστης.

*Το θέμα της αναψηλάφησης της δίκης που έφερε στο προσκήνιο η «Κ.Ε.» (26/9/2008) έχει πρωτίστως ηθικοπολιτική διάσταση. Αποσκοπεί περισσότερο στην ιστορική αποκατάσταση των θυμάτων, τα οποία καταδικάσθηκαν, υπό δραματικές συνθήκες, με συνοπτικές διαδικασίες (14 συνεδριάσεις, 24 μάρτυρες) από έκτακτο στρατοδικείο, παρά σε μια πραγματική δικαστική αναβίωση της υπόθεσης.

Κάτι τέτοιο είναι, άλλωστε, αδύνατο, χωρίς μάρτυρες και κυρίως χωρίς τα πρακτικά της δίκης! Αυτό που ζητούν οι συγγενείς των θυμάτων είναι να αναγνωρισθεί η έλλειψη δόλου των καταδικασθέντων.

*Ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γ. Βλάσσης, πάντως, στην έγγραφη πρόταση που κατέθεσε στο δικαστήριο, την Τετάρτη 1η Οκτωβρίου, ήταν αρνητικός. Θεωρεί ότι δεν αποκαλύφθηκαν νέα, άγνωστα στους δικαστές που τους καταδίκασαν, γεγονότα και αποδείξεις τα οποία από μόνα τους ή σε συνδυασμό με εκείνα που είχαν προσκομισθεί προηγουμένως κάνουν φανερό ότι αυτός που καταδικάσθηκε είναι αθώος ή καταδικάσθηκε για έγκλημα βαρύτερο από εκείνο που πραγματικά τέλεσε.

*Ο δικηγόρος του προσφεύγοντος, Ν. Βασιλάτος, επέμεινε στο αίτημα επανάληψης της δίκης και ανέπτυξε τους βασικούς λόγους. Οπως είπε στους αρεοπαγίτες, αυτό που πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους, πριν αποφασίσουν, είναι οι απόψεις κορυφαίων πολιτικών όπως του Ελ. Βενιζέλου και του στρατηγού Θ. Παγκάλου, παππού του σημερινού πολιτικού, λίγα χρόνια μετά την εκτέλεση των έξι. Ενώπιον της ελληνικής Βουλής, αμφότεροι είχαν δηλώσει πως οι καταδικασθέντες δεν ήταν προδότες της χώρας, αλλά ότι κατηγορήθηκαν υπό το βάρος των τραγικών εξελίξεων.

*Επικαλείται χαρακτηριστικά επιστολή του Ελ. Βενιζέλου προς τον αρχηγό του Λαϊκού Κόμματος Π. Τσαλδάρη, το 1929, όπου μεταξύ άλλων σημείωνε πως «ουδείς θεωρεί ότι οι ηγέτες της πολιτικής ήτις ηκολουθήθη μετά το 1920 διέπραξαν προδοσία κατά της πατρίδος ή εν γνώσει τους οδήγησαν στη Μικρασιατική Καταστροφή». Κι ακόμη το γεγονός ότι το μεγαλύτερο τμήμα των ελληνικών στρατευμάτων της Μικράς Ασίας επέστρεψε, τελικά, συντεταγμένα σε ελληνικό έδαφος. Τα στρατεύματα αυτά αποτέλεσαν μέρος της Στρατιάς του Εβρου, που χρησιμοποιήθηκε από τον Ελ. Βενιζέλο για να αποτραπεί επέκταση του Κεμάλ στην περιοχή.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 12/10/2008


1. Υ.Γ.: Οι ελληνικες απωλεις που δινει το ΓΕΕΘΑ σε μια ερευνα του για τις απωλειες του ΕΣ γενικα -εαν εχει κανεις τον συνδεσμο ακομη καλυτερα- ειναι μερικες χιλιαδες θανατωμενοι, αλλα δεν πλησιαζει τον πενταψηφιο αριθμο.
2. Y.Γ.: Η "Δiκη των εξι" ηταν στην πραγματικοτητα "Δικη των οκτω".

«Η αιματοχυσία εκείνη, άσκοπη και χωρίς επιπτώσεις κάποιας κάθαρσης είχε ως αποτέλεσμα να αναζωπυρωθεί ο παλαιός Διχασμός του λαού και να ανοιχθούν κατάστιχα πολιτικών αντεκδικήσεων στο χώρο του αντιβενιζελισμού και του βενιζελισμού, που ταλάνισαν τη χώρα με διαφορετική κάθε φορά μορφή και κίνητρα ως τον πόλεμο του 1940 – 41, την Κατοχή, τα μεταπελευθερωτικά χρόνια του εμφυλίου πολέμου και της δικτατορίας των συνταγματαρχών» παρατηρει ο ιστορικος Τάσος Βουρνάς. Ειναι ευστοχη η παρατηρηση του;